Pascal Quignard

1948 – , Francia

Vida secreta (cap. XV Fascina)

Trad. Encarna Castejón

Argumento XII. En el instante en que muere un hombre, su mirada se une a la mirada donde todo muere. Entonces, tanto quien mira como lo mirado desaparecen. El mundo en el que vive todavía también se extingue en parte con su muerte. Los seres que le rodean también se extinguen en parte con su muerte. La mirada del moribundo no es la única que ya no puede retener todo lo que ve. Lo que ve se pierde en parte con él. Hay algo en la visión que pertenece a la pérdida. Se dice que la invención de la mirada bifocal corresponde a la epifanía de los depredadores. Algo deja de atrapar por un momento mientras mira, y se fascina. Algo, al morir, da.

***

Begreifen was uns ergreift, decía Staiger. Atrapar lo que nos atrapa. Volver sobre lo que somos. Ésta era la experiencia del arte. De la ciencia. Porque también era la experiencia del hambre. Es decir, de la fascinación.
La experiencia es viaje. Erfahrung es Fahrt. Extraño círculo donde lo ya conocido se convierte en realidad repentina. Donde el pasado histórico se convierte en renacimiento. Todo ser de este mundo es el pasado absoluto que vuelve a empezar. En 1935, Marina Tsvetaeva escribió de pronto en Saint Cloud, en las afueras de París:
Pues cada recuerdo tiene su pre-recuerdo,
Su recuerdo antepasado, su recuerdo ancestro
.

***

Los hombres son los animales enfermos de un olvido insuficiente.
Es su misteriosa gravedad.
Misteriosas reminiscencias se aferran a todas partes. La naturaleza es una reminiscencia que acecha como un remordimiento cualquier cosa cultivada. Pero en el remorder del remordimiento, lo que acecha en el mal sigue siendo una mandíbula. Sigue siendo una ristra de dientes.

Texto original de Marina Tsvietáieva

Arno Rafael Minkkinen

Tłum. Krzysztof Rutkowski

Życie sekretne (roz. XV Fascina)

Przesłanka XII. Spojrzenie w chwili, gdy umiera człowiek, spotyka się ze spojrzeniem, w którym wszystko umiera. Niknie ten, kto ogląda, i to, co oglądane. Świat, w którym umierający żyje, częściowo umiera wraz z nim. Istnienia wokół niego częściowo przestają istnieć razem z nim. Nie tylko spojrzenie umierającego nie potrafi już więcej zatrzymać tego, co widzi. To, co widzi, gubi się częściowo wraz ze zanikającym spojrzeniem. W widzeniu tkwi coś, co przeznaczone zostało na straty. Powiada się, że widzenie dwuogniskowe łączy się z pojawieniem drapieżników. W spojrzeniu coś nagle zamiera i fascynuje (się). Coś wystawia i umiera.
Begreifen was uns ergreift -powiadał Staiger. Schwycić to, co nas chwyta.
Powrót do nas samych. Doświadczenie sztuki. Nauki. Także doświadczenie głodu. To znaczy – fascynacja.

***

Doświadczenie jest podróżą. Erfahrung jest Fahrt.
Dziwny krąg: dobrze znane odkrywa się nagle jako nowa prawda. Przeszłość – ponownymi narodzinami. Każde istnienie na tym świecie jest przeszłością absolutną zaczynającą się od nowa. Marina Cwietajewa napisała w roku 1935, w podparyskiej miejscowości Saint- Cloud, znienacka:
Bo każde wspomnienie ma swe pra-wspomnienie,
Swego przodka i swego naddziada
.

***

Ludzie są zwierzętami chorymi na niewydolność zapominania.
Na tym polega ich tajemnica.
Tajemnicze wspomnienia powracają bezustannie. Natura jest wspomnieniem tropiącym jak wyrzut sumienia. Wyrzutem wyrzutów, bolesnym utrapieniem jest szczęka. Zagroda zębów.

Tomasz Różycki

1970 – , Polonia

Trad. Ada Trzeciakowska

Sobrevivimos este invierno

Sobrevivimos este invierno, esos días negros,
cuando nos iluminamos uno al otro,
frotando sin parar la cerilla contra el rascador,
el rascador contra la cerilla. Todo eso en un país,
en el cual el interdisciplinar
presentimiento de las desgracias flota gris,
lívido y pardo entre la reja y la ventana,
y presiona, presiona. Ha llegado la primavera,

y el fuego sigue ardiendo. Escribo cartas,
y sentado en la ventana lanzo aviones,
que aterrizan en los patios de los más cercanos
y más lejanos, y en cada uno hay una llama.
Un par de días así, mi pequeñito diario,
robados de las reservas divinas,
nos tienen que llegar para los meses largos.
Cuando abras uno, cien echarás en olvido.

Przetrwaliśmy tę zimę

Przetrwaliśmy tę zimę, te dni czarne,
kiedy się oświetlaliśmy nawzajem,
pocierając wciąż zapałką o draskę,
draską o zapałkę. To wszystko w kraju,
w którym to interdyscyplinarne
przeczucie nieszczęść wisi w barwie szarej,
burej i sinej w kratownicy okna,
i napiera, napiera. Przyszła wiosna,

a ogień wciąż płonie. Piszę listy
i siedząc w oknie, puszczam samoloty,
i one wylądują u najbliższych
i u najdalszych, a w każdym z nich płomień.
Kilka dni takich, mój mały dzienniczku,
wykradzionych z boskich zapasów, one
muszą nam starczyć na długie miesiące.
Kiedy jeden otworzysz, sto zapomnisz.

Mark Strand

1934-2014, EE. UU.

Trad. Martín López Vega

La colina

He llegado tan lejos sólo con mis piernas,
Perdiendo autobuses, perdiendo taxis,
Y siempre subiendo. Un pie delante del otro,
Así es como lo hago.

No me importa cómo la colina continúa.
Hierba junto al camino, un árbol agitando
Sus hojas negras. ¿qué más da?
Cuanto más camino, más lejos estoy de todo.

Un pie delante del otro. Las horas pasan.
Un pie delante del otro. Los años pasan.
Los colores de la llegada se apagan.
Así es como lo hago.

Mi videopoema, adaptación de “La colina”. Se presentará en una exposición colectiva en España esta semana. Grabado entre España y Polonia.

Tłum. Grzegorz Musiał

Wzgórze

Zaszedłem tak daleko o własnych siłach
spóźniając się na autobusy, taksówki,
wciąż idąc pod górę. Stawiając stopę za stopą,
tak robię.

Nie dbam jaki stromy jest stok.
Trawa rośnie wzdłuż drogi, drzewo otrząsa
czarne liście. Co z tego?
Im dłużej idę, tym dalej jestem od wszystkiego.

Stopa za stopą. Mijają godziny.
Stopa za stopą. Mijają lata.
Barwy z początku drogi bledną.
Tak to robię.

The Hill

I have come this far on my own legs,
missing the bus, missing taxis,
climbing always. One foot in front of the other,
that is the way I do it.

It does not bother me, the way the hill goes on.
Grass beside the road, a tree rattling
its black leaves. So what?
The longer I walk, the farther I am from everything.

One foot in front of the other. The hours pass.
One foot in front of the other. The years pass.
The colors of arrival fade.
That is the way I do it.

Polly Jean Harvey (PJ Harvey)

1969 – , Inglaterra

Letra de All and Everyone hace referencia a la batalla de Galípoli o batalla de los Dardanelos. La batalla se inició en febrero de 1915 con un bombardeo masivo desde buques de guerra británicos y franceses contra los fuertes otomanos que defendían el estrecho, y que fracasó principalmente debido a las minas. Este fracaso promovió entre mandos y gobiernos la necesidad de una operación combinada, en forma de desembarco, entre británicos y franceses con el fin de conquistar la capital otomana de Constantinopla. Esta idea, defendida sobre todo por Winston Churchill, se iniciaría con el desembarco cerca de Galípoli, pero los aliados no consiguieron penetrar por sorpresa en el territorio otomano y fracasaron en las sucesivas ofensivas, con un resultado de unas 250 000 bajas por cada uno de los dos bandos (Wikipedia).

Trad. Ada Trzeciakowska

Todo y todos nosotros

La muerte estaba por todos lados,
en el aire
y en los sonidos
que salían desde las lomas
del Risco Bolton.
Justo ahí ancló la muerte.
Cuando te ponías a fumar
o contabas un chiste
estaba en la risa
y (bebiendo) agua (potable)
se acercó a la playa
como una hilera de buques,
se hundió en el mar y yació alrededor.

La muerte estaba en antiguas fortalezas,
bombardeadas por un millón de balas
de los artilleros, esperando en los bosquecillos
con corazones que amenazaban con reventar sus cajas,
mientras avanzábamos hacia el sol
la muerte era todo y todos nosotros.

Mientras estábamos adentrándonos en el sol
mientras estaba avanzando cada hombre
mientras estábamos adentrándonos en el sol

La muerte flotaba en el humo y se aferró
a 400 hectáreas de costa baldía.
Un banco de tierra roja está
goteando muerte ahora y ahora, sin cesar.
La muerte estaba en todos lados,
en el aire
y en los sonidos
que salían desde las lomas
del Risco Bolton.
Justo ahí ancló la muerte.
La muerte estaba en el sol mirando,
fijando sus ojos en todos nosotros.
Sacudió los huesos de la Caballería Ligera
que aún siguen tumbados ahí por las tierras

mientras estamos adentrándonos en el sol
mientras está avanzando cada hombre
mientras estamos adentrándonos en el sol
cantamos: “Muerte a todos y cada uno”.

All and Everyone

Death was everywhere,
in the air
and in the sounds
coming off the mounds
of Bolton’s Ridge.
Death’s anchorage.
When you rolled a smoke
or told a joke,
it was in the laughter
and drinking water
it approached the beach
as strings of cutters,
dropped into the sea and lay around us.

Death was in the ancient fortress,
shelled by a million bullets
from gunners, waiting in the copses
with hearts that threatened to pop their boxes,
as we advanced into the sun
death was all and everyone.

As we advancing in the sun
As we advancing every man
As we advancing in the sun

Death hung in the smoke and clung
to 400 acres of useless beachfront.
A bank of red earth, dripping down death
now, and now, and now
Death was everywhere
in the air
and in the sounds
coming off the mounds
of Bolton’s Ridge.
Death’s anchorage.
Death was in the staring sun,
fixing its eyes on everyone.
It rattled the bones of the Light Horsemen
still lying out there in the open

As we, advancing in the sun
as we, advancing every man
as we, advancing in the sun
sing “Death to all and every one.”

Tłum. Ada Trzeciakowska

Wszystko i każdy z nas

Śmierć czaiła wszędzie się
we mgle
i w dźwiękach
dochodzących ze wzgórz
Bolton’s Ridge.
Tam zawinęła Śmierć.
Była w skręcanej fajce
była w żarcie
w śmiechu
i pitnej wodzie
wtargnęła na plażę
by niczym sznur kutrów,
wpaść do morza i zalec wokół nas.

Śmierć była w starożytnych fortecach,
milionem kul ostrzelanych
przez artylerzystów, czekających w zagajnikach,
a serca ich groziły nagłym wybuchem,
podczas gdy posuwaliśmy się w stronę słońca
śmierć była wszystkim i każdym z nas.

Gdy posuwaliśmy się do słońca
gdy kroczył każdy z nas
gdy posuwaliśmy się do słońca

Śmierć unosiła się wśród dymu i przylgnęła
do czterystu akrów plaży leżącej odłogiem.
Brzeg czerwonej ziemi ocieka
śmiercią teraz i wciąż i wciąż.
Śmierć czaiła wszędzie się
we mgle
i w dźwiękach
dochodzących ze wzgórz
Bolton’s Ridge.
Tam zawinęła Śmierć.
Śmierć była w słonecznej tarczy,
utkwiła w nas oczy.
Terkotała kośćmi Lekkiej Jazdy
które wciąż leżą rozrzucone gdzieś na polach

gdy posuwamy się do słońca
gdy kroczy każdy z nas
gdy posuwamy się do słońca
śpiewamy „śmierć wszystkim i każdemu z nas”.

Polly Jean Harvey (PJ Harvey)

1969 – , Inglaterra

Trad. Ada Trzeciakowska

En Battleship Hill

El aroma a tomillo transportado por el viento 
Te pica en la cara haciéndote recordar 
Que la cruel naturaleza ha ganado otra vez

En las trincheras de Battleship Hill,
Una odiosa sensación aún perdura 
Incluso ahora, ochenta años después 
La cruel naturaleza
Cruel, cruel naturaleza

La tierra retorna a lo que siempre ha sido 
El aroma a tomillo transportado por el viento 
Montañas recortadas, sobresaliendo 
Agrietadas como dientes en una boca podrida 
En las trincheras de Battleship Hill oigo al viento decir 
“La cruel naturaleza ha ganado otra vez”

On Battleship Hill

The scent of Thyme carried on the wind, 
stings your face into remembering 
cruel nature has won again.

On Battleship Hill’s caved in trenches, 
a hateful feeling still lingers, 
even now, 80 years later. 
Cruel nature. 
Cruel, cruel nature.

The land returns to how it has always been. 
The scent of Thyme carried on the wind. 
Jagged mountains, jutting out, 
cracked like teeth in a rotten mouth. 
On Battleship Hill I hear the wind, 
Say “Cruel nature has won again.”

Na wzgórzu Battleship

Zapach tymianku unosił się na wietrze,
Smagał Twoją twarz, żebyś pamiętał:
Okrutna natura znowu wygrała.

Zawaliła okopy na wzgórzu Battleship
Uczucie pełne nienawiści przetrwało,
Nawet teraz, po osiemdziesięciu latach.
Okrutna natura.
Okrutna, okrutna natura.

Ziemia znów jest taka sama jak zawsze
Zapach tymianku unosi się na wietrze.
Poszarpane góry wystają
Popękane jak zepsute zęby
Na wzgórzu usłyszałam wiatr, 
Mówi “Okrutna natura znowu wygrała”.